36 miejsc w Krakowie i 36 miejsc w Norymberdze oraz perspektywa, jak zmieniły się one w ciągu 22 lat.

Wybierz miasto!

Stypendium zaprowadziło mnie w 2004 roku do Krakowa, dużego, ekscytującego i w tamtym czasie kompletnie mi nieznanego miasta partnerskiego Norymbergi. Ale jak poznać nieznane miejsca? Dla mnie najlepszym rozwiązaniem było, aby ktoś mi te szczególne miejsca pokazał. Nie chciałam zobaczyć turystycznego oblicza Krakowa, ale nieoczywiste "perełki turystyczne". Tak oto powstał projekt video "Sightseeing - Kraków/ Norymberga". To zestawienie ulubionych miejsc ludzi, których tam spotkałam. Gdy wróciłam do Norymbergi, zebrałam taką samą liczbę ulubionych miejsc różnych osób. Powstał w ten sposób idealny projekt wymiany, i mały, niezwykły przewodnik po wyjątkowych miejscach w obu miastach partnerskich!

Co stało się z tymi miejscami? Jak zmieniły się miasta? I co stało się z ludźmi, którzy wtedy towarzyszyli mi przy tym projekcie?

Projekt „Sightseeing – 2004 / 2026” bada zmiany w krajobrazie miejskim i strukturze miast partnerskich. Nie bez znaczenia jest również pytanie o życie w mieście: Co sprawia, że życie miejskie jest warte życia i kochania? Jakich wartości pragną ludzie i gdzie je znajdują? Jakie zmiany są widoczne po 22 latach?

»sightseeing Kraków/Norymberga« to projekt o charakterze ciągłym. Trwa dyskusja na temat tego, co sprawia, że miasta są przyjazne do życia i warte pokochania, oraz tego, czego potrzebują i co lubią ich mieszkańcy. Interesujące jest porównanie ulubionych miejsc z lat 2004/05 i 2026. Przy bliższym przyjrzeniu się dobrze widać zmiany, jakie zaszły w obu miastach.

Oprócz niniejszej publikacji, do porównania służy broszura »Sightseeing« z 2004 roku. W Krakowie, w galerii Domu Norymberskiego, odbędzie się wystawa z filmami z 2004 i 2026 roku. Wystawa jest planowana również w Norymberdze.

„Zbieram ulubione miejsca. Czy masz swoje ulubione miejsce w mieście? Pokażesz mi je?” — Tym wezwaniem norymberska artystka Pirko Julia Schröder rozpoczęła 22 lata temu swój multimedialny projekt Sightseeing Kraków–Norymberga. W Krakowie, a później także w Norymberdze, dała się poprowadzić łącznie 36 osobom do ich osobistych, ulubionych miejsc. Powstały przy tym nagrania wideo i rozmowy, które pokazują miasta nie jako turystyczną scenografię, lecz jako przestrzenie emocjonalnych doświadczeń.

Filmowe sekwencje pozwalają spojrzeć na chwilę oczami innych i podążać za ich myślami. Miejsca opowiadają o wycofaniu, wolności i przynależności – oraz o tym, jak bardzo indywidualna percepcja kształtuje nasz obraz miasta.

W 2026 roku Pirko wraca do Krakowa. Ponownie mieszka w Domu Norymberskim na krakowskim Kazimierzu. Jej nowy projekt wideo bezpośrednio nawiązuje do wcześniejszej pracy: odwiedza dawne miejsca i zestawia archiwalne nagrania z aktualnymi obrazami.

22 lata temu zastała na Kazimierzu dzielnicę pełną nieużytków, otwartych przestrzeni i namacalnej historii. Dawna dzielnica żydowska sprawiała wrażenie surowej i nieukształtowanej, a jednocześnie otwartej na zawłaszczanie i spontaniczne wykorzystanie. Zaproszenia jej rozmówców prowadziły ją na dach Akademii Muzycznej, do kamieniołomu z kąpieliskiem, do piwnic jazzowych, barów, galerii producenckiej czy do niepozornych miejsc odosobnienia w centrum miasta. Wiele ulubionych miejsc kryło się na otwartych przestrzeniach – były to miejsca, gdzie można było się wyciszyć i odpocząć, ukryte zakątki, które przez chwilę wydawały się należeć wyłącznie do tych, którzy je znali.

Norymberga również stała się częścią projektu. Tam artystce towarzyszyli głównie ludzie z jej kręgu znajomych, prowadząc ją do swoich osobistych miejsc. W odróżnieniu od Krakowa, Norymberga w ostatnich dekadach zmieniła się stosunkowo niewiele. To właśnie tworzy dziś interesujący kontrast między oboma miastami i ich odmiennymi ścieżkami rozwoju.

Kraków od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku przeszedł głęboką przemianę. Inwestycje w infrastrukturę, rewitalizację i kulturę trwale zmieniły jego wygląd. Szczególnie Kazimierz zmienił się w modną dzielnicę kulturalno- rozrywkową. Zabytkowe budynki zostały odnowione, przestrzenie publiczne przeprojektowane, a dawne nieużytki zabudowane lub zagospodarowane. Zmiany te wpłynęły również na pierwotne miejsca projektu. Niektóre z nich już nie istnieją, inne trudno rozpoznać. Wielu ludzi, którzy wówczas towarzyszyli Pirko Julii Schröder, dziś nie można już odnaleźć.

Nowy projekt wideo ukazuje jednocześnie przeszłość i teraźniejszość. Obrazy tych samych miejsc ukazują wspomnienia i zmiany, osobiste historie i rozwój miasta. Widać wyraźnie, że miasta nie składają się wyłącznie z budynków i ulic, ale także z doświadczeń oraz relacji ludzi, którzy w nich żyją.

To wielowarstwowy portret czasu, pamięci i transformacji, pokazujący, jak bardzo ludzie kształtują miejsca i jak miejsca stają się częścią ich biografii. Podczas gdy miejsca w Norymberdze – dzięki ciągłości relacji – wciąż wydają się znajome, Kraków po 22 latach jawi się jako wyraźnie odmieniony. Szczególnie na Kazimierzu widać, jak przestrzeń miejska się zmienia i zyskuje nowe znaczenie.

Ponowne spotkanie z tymi samymi miejscami stawia też pytanie: co właściwie decyduje o tym, że dane miejsce staje się ulubione – samo miejsce czy ludzie, z którymi jest związane? Co pozostaje, a co powstaje, gdy miasto się zmienia i gdy brakuje osób z nim związanych? Osobiste wspomnienia, zmiany urbanistyczne i różne warstwy czasu nakładają się na siebie, tworząc nowy sposób patrzenia na oba miasta.